Ujezd popowogórski po raz pierwszy

Ujezd popowogórski po raz pierwszy

Kliknij na obrazek, a zostaniesz przeniesiony na portal chomikuj.pl, gdzie znajduje się mapa w lepszej rozdzielczości

W ramach prac nad kompleksową mapą Województwa Smoleńskiego, prowadzonych we współpracy z EXGEO Portal, przedstawiam Państwu wstępną, poglądową mapkę ujezdu popowogórskiego.

Ujezd ten jest przeze mnie słabo rozpoznany, z uwagi na brak źródeł. Ponieważ w większości znajdował się on we władaniu Mikołaja Abramowicza, przeto Metryka Litewska zawiera niewiele dokumentów na jego temat. Niemniej jednak udało się wyciągnąć nieco informacji również z wydawnictw rosyjskich i ukraińskich; ponadto mamy pewne pojęcie o przybliżonych granicach tego ujezdu. Zapraszam do lektury i oglądania mapki!

Arciuszkowo i Kalinka Артюшково (ukr.), Артюшкова (ros.)

Włość podhorodna. Nadanie Janowi Kochanowskiemu bojarszczyzny, którą za Moskwy dzierżył syn bojarski Michajło Arciuszkow z bracią, derewni Arciuszkowo (ros. Артюшкова, ukr. Артюшково), sieliszcza Kalinki, z placem w zamku starodebskim i z ogrodem na posadzie, prawem lennym wieczystym. Por. HS1, s. 436. Dn. 7 01 1621, ML 096, k. 307v.

Bantusowo i Ropsk Пантусов (ukr.), Пантусова (ros.)

Włość ropska. Nadanie derewni Bantusowo (ukr. Пантусов, ros. Пантусово) należącej kiedyś do synów bojarskich Iwana Brynkowa, derewni Ropsk (ros. Старый Ропск) syna bojarskiego Osipa Pronczyszczynowa, derewni Bliszkowo Wasyla Koszniakowa, prawem lennym wieczystym, z placem w Starodubie. Dn. 7 01 1621, ML 097, k. 25.

Bobowicze Бобовичи

Włość bobowicka. Nadanie Mikołajowi Judyckiemu derewni Liesiecby, Bobowicze (Babowicze, Старые Бабовичи, Бобовичи), Sielec i Potoki (Łotoki?) w ujeździe popowogórskim, prawem lennym wieczystym. W starostwie homelskim istniały też inne Bobowicze (Oleksander Łazarewskij, Опісаніе Старой Малороссіи, Kijów 1888 Link, t. 1, s. 389) Dn. 22 05 1634, ML 110, k. 371.

Chalewicze Халеевичи

Włość pojputska. Zgoda dla Gabriela Pomorskiego na scedowanie na rzecz Mikołaja Kuryka dóbr Chalewicze (Халеевичи) nad rzeką Ipucią (Ipuć, Ипуть), Wnukowicze (Внуковичи) nad rzeczką Korolewką (Синянка?), prawem lennym wieczystym. Dn. 5 12 1639, ML 108, k. 713.

Czartewicze Чертовицы

Nadanie Mikołajowi Ujeyskiemu dóbr po zdrajcach: żonie i synu Hrehorego Suchodolskiego derewienki Czartewicze (Чертовицы) z innymi „jakożkolwiek nazwanemi”, także po Skrabinach w ujeździe starodebskim pustowsczyzny Obczyborek i Wysokie (Высокое), prawem lennym wieczystym. W 1648 Wysokie posiadał niejaki Mokrzycki (Oleksander Łazarewskij, Опісаніе Старой Малороссіи, Kijów 1888 Link, t. 1, s. 158). Dn. 5 09 1633, ML 110, k. 171.

Darjejewicze Дареевичи

Wg Историко-статистическое описание черниговской епархии, Czernihów 1873, s. 83 istniało już w średniowieczu.

Haskowo

Być może w ujeździe popowogórskim. Wydanie powtórne przywileju Hrehoremu Kurowskiemu na dobra Haskowo (Госково?) i Horodnia po Elewoncieju Iwaszeninie bojarzynie starodebskim, prawem lennym wieczystym. Przywilej pierwotny „z przygody” zginął, lecz Kurowski od dawna jest tych dóbr posesorem. Dn. 8 04 1636, ML 108, k. 475.

Każany Кажани (ukr.)

Wg informacji z 1648 roku sioło Każany (ukr. Кажани, ros. Кожаны) nad rzeką Wyhołką (Выхолка) i Teremoszką (Теремошка) należało do Badarowskiego. Data 1648, HS1, s. 497.

Kiwaj Кивай

Kiwaj istniał już w I poł. XVII wieku (Oleksander Łazarewskij, Опісаніе Старой Малороссіи, Kijów 1888 Link, t. 1, s. 380).

Kotycze Котичи

Wg informacji z 1729 roku sioło Kotycze (ukr. Котичи) i Żorawka (ukr. Жоравка) należało do szlachcica Złotego. Data 1648, HS1, s. 497.

Kułagi Кулаги

Wg informacji z 1729 roku derewienkami Kułagi (Кулаги) i Subotowycze władał niejaki „Чернявскій” (Czarniecki?), por. HS1, s. 404 oraz Oleksander Łazarewskij, Опісаніе Старой Малороссіи, Kijów 1888 Link, t. 1, s. 372. Łazarewski wskazuje, że sioło należało do sotni nowomiejskiej (a Nowe Miasto znajduje się w ujeździe popowogórskim). Data 1648, HS1, s. 404.

Łotoki Летахи

Zgoda dla Pawła Piotra Tryzny oboźnego WKsL na przekazanie Mikołajowi Abramowiczowi dóbr Łotoki (Летахи) i Ładno z 400 włókami gruntu, prawem lennym wieczystym. Dn. 25 06 1636, ML 108, k. 514v.

Łyszczyce Лыщичи

Włość łyszczycka. Łyszczyce istniały w I poł. XVII wieku (Oleksander Łazarewskij, Опісаніе Старой Малороссіи, Kijów 1888 Link, t. 1, s. 394), z tym jednak, że nie leżą nad Wieprzynką (Вепринка), ale nad Dnieprowną (Днепровна), płynącą daleko na wschód od Wieprzynki. Cała włość łyszczycka dosyć rozległa równoleżnikowo.

Mhlin Мглин

Przywilej dla Mikołaja Abramowicza na wyrabianie wszelakich towarów leśnych przez 10 lat z lasów daniny jego Mhlin, dzierżonej przezeń prawem lennym wieczystym. Dn. 3 07 1636, ML 108, k. 517v.

Pankowicze Паньковичи

Nadanie prawa do wytwarzania popiołów, szmalcugi i innych towarów leśnych w uroczysku Pankowicze (Паньковичи), Smolewickie (Смолевичи) oraz w obrębie Tołukowskim. Dn. 11 01 1640, ML 108, k. 727v.

Pokonie Поконь

Zgoda króla dla Marcina Sokoła na dochodzenie sądowe dóbr: połowy derewni Pokonia (Поконь) nad rzeką Ipuć (Ипуть), które bezprawnie sobie uprosił u króla Aleksander Szyraj. Gdy sąd zasądzi mu dobra, ma je dzierżyć prawem lennym wieczystym. Dn. 27 04 1639, ML 108, k. 648v.

Popowa Góra Попова Гора

Nadanie horodziszcza Popowa Góra dożywotnio, bez żadnych powinności, za wyjątkiem derewni Siedziebna, derewni Kozarzyscze, derewni Kuźnieczemicze (ros. Кузнецы?), obrębu uwarowskiego (Обруб?). Dn. 23 01 1621, ML 97, k. 292.

Przywilej Zygmuntowi Kazanowskiemu podkomorzego koronnego starosty rokonhauskiemu, na wyrabianie towarów leśnych w 600 włókach, które dzierży w Popowej Górze. Dn. 30 06 1634, ML 108, k. 218.

Nadanie Jakubowi Maksymilianowi Fredro 300 włók w ujeździe popowogórskim, prawem lennym wieczystym. Dn. 03 07 1634, ML 108, k. 221v.

Rozycze

Zgoda dla Jana Skorzewskiego na wypalanie potażu (popiołu) na nieznanym uroczysku (pozostawiono okienko) oraz w uroczysku Razycze na lat 6. Data dzienna nie jest znana (pozostawiono okienko), było to jednak między 25.10 a 19.11. Miejscowość niezidentyfikowana. Dn. 10 1634, ML 108, k. 284.

Rzeszotki Решеткева

Zgoda dla Mikołaja Abramowicza na przekazanie derewni Niewiórowo i pustoszy Rzeszotki (Решеткева, dawniej należącej do bojara Czemiosa), prawem lennym wieczystym. Jest też miejscowość Решетки w ujeździe starodebskim. Dn. 26 05 1640, ML 108, k. 747.

Smolewickie Смолевичи

Zatwierdzenie dla Iwana Smolewickiego jego ojcowizny derewni Smolewicze (Smolewickie, Смолевичи) oraz Stare Smolewicze nad rzeką Urnezą (poprawnie: Uniecza, Унеча), derewni Michajłowska nad rzeczką Bereścianką, do tej derewni siedliszcza Pieczuliszkie nad błotem Żylinem, prawem lennym wieczystym. Dn. 04 11 1639, ML 108, k. 682.

Patrz Pankowicze Dn. 11 01 1640 bd , ML 108 727v

Suraż

Nadanie Apanasowi Skibie szafarzowi budnemu i towarów lesnych w lasach starodebskich i poczepowskich, pustoszy Surazycze (Suraż?) nad rzeką Hippucią (Ipuć, Ипуть), Łubieńki w „ujeździe brakowskim”, prawem lennym wieczystym. Dn. 07 02 1634, ML 108, k. 76.

Tworzyszyn Творишино

Nadanie Janowi Gromackiemu derewni Tworzyszyn (Творишинъ) nad rzeką Ipuć (Ипуть) po bojarzynie Moskalu, który zdradził, prawem lennym wieczystym. Dn. 10 06 1634, ML 108, k. 188v.

Udziobno Wielkie Велико-Удебное

Zgoda dla Macieja Litawa na wyrabianie towarów leśnych w Lasach Kuźniejeckich, w dobrach Udziobno Wielkie (ros. Велико-Удебное) i Udziobno Małe (ros. Мсло-Удебное) na lat 15. Co król podaje do wiadomości administratorów i faktorów „bud naszych siewierskich” podskarbiego WKsL. Dn. 24 06 1634, ML 108, k. 211v.

Wereszczaki Верещаки

Włość Łyszczycka, włość bobowicka. Nadanie probostwu starodebskiemu wsi Łyszczyce (Лыщычи) między rzekami Wieprenką (Вепринка) i Unieczą (we włości łyszczyckiej), także wsi Babowicze (Bobowicze, Старые Бабовичи) nad rzeką Ipuć (Ипуть), Dzierionki nad rzeką Wichowką (Wychołka, Вихолка), Wereszczaki (Верещаки), Wielejka (Вихолка) nad tąż rzeką; te wsie we włości bobowickiej. Tekst w języku łacińskim. Dn. 20 03 1625, ML 101, k. 180v.

Wyszków Вышковъ

Włość bobowicka. Wyszków istniał na pewno już w I poł. XVII wieku (Oleksander Łazarewskij, Опісаніе Старой Малороссіи, Kijów 1888 Link, t. 1, s. 390).

Żołniec Жорнец

Nadanie Krzysztofowi Gembickiemu derewni Zołniec (Жовнец? Na mapie Chrzanowskiego Żołpiec) nad rzeką Ipuć (Ипуть) z 300 włókami we włości popowogórskiej, prawem lennym wieczystym. Dn. 10 06 1634, ML 108, k. 187v.

Zgoda dla Krzysztofa Gembickiego stolnika koronnego, starosty gnieźnieńskiego, dworzanina królewskiego pokojowego, aby ustąpił na rzecz Stefana Czarnieckiego derewni Żółwiec (Zołniec, Жорнец) nad rzeką Ipucz oraz 300 włók we włości popowogórskiej, przy tejże derewni leżących. Te włóki mają być najpierw wymierzone przez mierniczego, a dobra mają być dzierżone prawm lennym wieczystym. Ponieważ Gembicki miał prawo robienia towarów leśnych na lat 4, więc i ten przywilej ustępuje Czarnieckiemu. Dn. 26 04 1638, ML 108, k. 618v.

Miejscowości niezidentyfikowane

Nadanie Lawrentemu Derewieńskiemu włók 200 w ujeździe popowogórskim, prawem lennym wieczystym. Dn. 25 10 1634, ML 108, k. 282.

Zgoda dla Adama Bielskiego na przekazanie Stefanowi Czarnieckiemu 100 włók, prawem lennym wieczystym. Dn. 26 04 1638, ML 108, k. 617.

Zgoda dla Jana Siemaszko na ustąpienie Stefanowi Czarnieckiemu 100 włók w ujeździe popowogórskim, prawem lennym wieczystym. Dn. 26 04 1638, ML 108, k. 617v.

Król zatwierdza przywilej poprzednio wydany na włók 80, gdyż w roku 1639 wysłał komisarzy do pomierzenia ujezdu popowogórskiego. Komisarzami ci byli Jan Kuniński sędzia ziemski starodebski, Jakub Milanowski wojski nowogrodzki-siewierski, Mikołaj Kiryk. Daninę otrzymał prawem lennym wieczystym. Dn. 13 12 1639, ML 108, k. 721v.

Nadanie Stanisławowi Kazanowskiemu staroście krosińskiemu „pewnych” dóbr po Zygmuncie Kazanowskim podkomorzym koronnym, ojcu jego, prawem lennym wieczystym. Dn. 12 09 1634, ML 110, k. 522v.

Tagi .Dodaj do zakładek Link.